J\u00f3zef Wrona urodzi\u0142 si\u0119 w 1943 roku w Tokarni. Tam r\u00f3wnie\u017c od 50 lat pracuje jako ko\u015bcielny w rodzinnej parafii. W\u0142a\u015bciwie to rze\u017ab\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 przypadkowo. Jako m\u0142ody ch\u0142opiec ogl\u0105da\u0142 na targach r\u00f3\u017cne wyroby pami\u0105tkarskie z drewna. Postanowi\u0142 sam wykona\u0107 podobne. Pierwsz\u0105 rze\u017ab\u0105, niezbyt jeszcze udan\u0105, by\u0142a g\u0142owa jelenia. P\u00f3\u017aniej wykona\u0142 dok\u0142adny model miejscowego ko\u015bcio\u0142a, b\u0119d\u0105cego zabytkiem drewnianej architektury sakralnej z drugiej po\u0142owy XVI wieku. Prac\u0105 t\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 proboszcz, ks. Jan Mach, kt\u00f3ry zach\u0119ci\u0142 m\u0142odego ko\u015bcielnego do rze\u017abienia. On te\u017c sta\u0142 si\u0119 dla J\u00f3zefa Wrony prawdziwym mecenasem, gromadz\u0105c jego wszystkie prace przy ko\u015bciele.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c za namow\u0105 ks. Macha – J\u00f3zef Wrona, widz\u0105c w Muzeum Narodowym w Krakowie rze\u017ab\u0119 Chrystusa Palmowego, postanowi\u0142 wykona\u0107 podobn\u0105. W 1968 roku powsta\u0142a wi\u0119c naturalnej wielko\u015bci rze\u017aba Chrystusa, siedz\u0105cego na osio\u0142ku, umieszczonym na 4-ko\u0142owym w\u00f3zku. Figur\u0119 t\u0119 zacz\u0119to obwozi\u0107 wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a podczas uroczystej procesji w Niedziel\u0119 Palmow\u0105, nawi\u0105zuj\u0105cej do triumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. Ks. Jan Mach zadba\u0142 r\u00f3wnie\u017c o wskrzeszenie starego zwyczaju \u015bwi\u0119cenia wysokich, kilkumetrowych palm wielkanocnych, og\u0142aszaj\u0105c w\u015br\u00f3d parafian konkursy na naj\u0142adniej zdobion\u0105 palm\u0119.<\/p>\n
Figura J\u00f3zefa Wrony od 1968 roku nieprzerwanie u\u015bwietnia uroczysto\u015bci Niedzieli Palmowej w Tokarni oraz odbywaj\u0105ce si\u0119 tu procesje z wysokimi palmami. S\u0105 one wi\u0119c zar\u00f3wno uroczysto\u015bciami religijnymi, jak i pi\u0119knym, niezwyk\u0142ym widowiskiem, kt\u00f3re ka\u017cdego roku w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 sprowadza do Tokarni, nie tylko rzesze wiernych, ale tak\u017ce i turyst\u00f3w z r\u00f3\u017cnych stron Polski i z zagranicy.<\/p>\n
Ks. Jan Mach nie ustawa\u0142 w nowych pomys\u0142ach. W ko\u015bciele i w kilku kaplicach przyko\u015bcielnych gromadzi\u0142 r\u00f3\u017cnorodne pami\u0105tki historyczne, sztuki sakralnej, martyrologiczne, regionalne. Wykonawc\u0105 wielu prac zwi\u0105zanych z tworzeniem przy ko\u015bciele muzeum regionalnego by\u0142 J\u00f3zef Wrona. Otrzyma\u0142 ponadto specjalne zam\u00f3wienie na wykonanie stacji Drogi Krzy\u017cowej, feretron\u00f3w, rze\u017ab do kapliczek i rze\u017ab \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych polskich – wyrze\u017abi\u0142 \u0142\u0105cznie ponad 200 figurek, przewa\u017cnie oko\u0142o 50-80-centymetrowej wysoko\u015bci, polichromowanych, do\u015b\u0107 wiernie oddaj\u0105cych charakter rze\u017abionych postaci.<\/p>\n
J\u00f3zef Wrona w swoim dorobku posiada kilkaset prac, g\u0142\u00f3wnie o tematyce sakralnej, znajduj\u0105cych si\u0119 nie tylko w Polsce, ale i za granic\u0105 \u2013 w Austrii, Niemczech i we Francji. Zdobi\u0105 one ko\u015bcio\u0142y (w My\u015blenicach, Nowym S\u0105czu, czy Borz\u0119cie), kapliczki, muzea (m. in. w P\u0142ocku, Krakowie, Lublinie, Toruniu i My\u015blenicach) oraz wiele prywatnych kolekcji.<\/p>\n
Najwi\u0119kszym jednak skupiskiem rze\u017ab J\u00f3zefa Wrony jest dom rodzinny i sama Tokarnia. Tam te\u017c, na tokarskiej ziemi, dok\u0142adnie na Urbaniej G\u00f3rze, 30 lat temu rozpocz\u0105\u0142 swe wielkie, nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dzie\u0142o \u2013 KALWARI\u0118 TOKARSK\u0104 \u2013 zesp\u00f3\u0142 ponad dwudziestu kapliczek i Drogi Krzy\u017cowej. To mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga, ale i ludzi, doda\u0142a mu si\u0142, aby samemu stworzy\u0107 tak niezwyk\u0142y zbi\u00f3r monumentalnych rze\u017ab. Bowiem to przodkom, trudz\u0105cym si\u0119 przy uprawie nie\u0142atwej, skalistej ziemi, artysta po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje prace.<\/p>\n
– Chcia\u0142em i marzy\u0142em, \u017ceby postawi\u0107 na ojcowi\u017anie cho\u0107 jedn\u0105 kapliczk\u0119 ze swoj\u0105 rze\u017ab\u0105 – m\u00f3wi J\u00f3zef Wrona. – O swoim zamiarze powiedzia\u0142em ksi\u0119dzu. Nie sprzeciwi\u0142 si\u0119 temu. Wyrze\u017abi\u0142em figur\u0119 Matki Bo\u017cej i przy pomocy s\u0105siad\u00f3w umie\u015bci\u0142em w skale. Zacz\u0119li wychodzi\u0107 ludzie, modli\u0107 si\u0119 i postanowi\u0142em robi\u0107 nast\u0119pne figury. By\u0142 to rok 1982. Tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 Ma\u0142a Kalwaria. Wiara ludzi dawa\u0142a mi ch\u0119\u0107 do dalszej pracy. W domu rodzinnym gospodarstwo przej\u0105\u0142 szwagier. Mia\u0142em wi\u0119cej czasu na to, co chcia\u0142em robi\u0107 – dodaje.<\/p>\n
Przez wiele lat J\u00f3zef Wrona nie uczestniczy\u0142 w \u017cadnych konkursach sztuki ludowej. Zadowala\u0142 si\u0119 przegl\u0105dami swych prac, urz\u0105dzanymi we wsi i przy ko\u015bciele. Pierwszy pokaz mia\u0142 miejsce podczas do\u017cynek gminnych w Tokarni w 1968 roku, drugi dopiero 11 lat p\u00f3\u017aniej w Muzeum Etnograficznym w Krakowie z okazji wystawy \u201eRolnik i jego praca\u201d oraz w Muzeum im. W. Orkana w Rabce. Od 1980 roku ilo\u015b\u0107 wystaw i konkurs\u00f3w, w jakich J\u00f3zef Wrona zacz\u0105\u0142 bra\u0107 udzia\u0142, zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119. Jego prace pokazywane by\u0142y, opr\u00f3cz Tokarni, w Dobczycach, Rabce, My\u015blenicach, Krakowie, Nowym S\u0105czu, Proszowicach, Niepo\u0142omicach, Lublinie. W wi\u0119kszo\u015bci jednak by\u0142y to ekspozycje zbiorowe. Ostatnia indywidualna wystawa jego prac odby\u0142a si\u0119 19 lat temu w Chrzanowie. W 1991 roku zdecydowa\u0142 si\u0119 wys\u0142a\u0107 swoje prace na og\u00f3lnopolski konkurs og\u0142oszony przez Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny STL w Lublinie \u201ePolscy \u015bwi\u0119ci w sztuce ludowej\u201d. Za cykl rze\u017ab \u201ePoczet \u015bwi\u0119tych polskich\u201d otrzyma\u0142 I nagrod\u0119.<\/p>\n
J\u00f3zef Wrona nie zabiega\u0142 nigdy o nagrody, kt\u00f3rych zreszt\u0105 nie ma wiele. Poza nagrodami uzyskanymi za udzia\u0142 w konkursach sztuki ludowej (siedem razy I nagrod\u0119, raz – II, po dwa razy III i IV, oraz pi\u0119\u0107 wyr\u00f3\u017cnie\u0144), otrzyma\u0142: Nagrod\u0119 Wydzia\u0142u Kultury i Sztuki Miasta Krakowa (1987), Nagrod\u0119 Wojewody Krakowskiego w dziedzinie kultury i sztuki (1992) i nagrod\u0119 im. O. Kolberga (1993). Ponadto w 2008 roku zdoby\u0142 I miejsce w konkursie \u201eSacrum Wielkanocne\u201d, zorganizowanym przez Muzeum Regionalne w My\u015blenicach.<\/p>\n
Kilka rze\u017ab J\u00f3zefa Wrony trafi\u0142o na wystawy zagraniczne: Norymberga (1984), Lipsk i Bratys\u0142awa (1984), Wiede\u0144 (1984), Sztokholm (1988), Eggenbur i Rauris – Austria (1992, 1993).<\/p>\n
O jego tw\u00f3rczo\u015bci rze\u017abiarskiej ukaza\u0142o si\u0119 wiele artyku\u0142\u00f3w w r\u00f3\u017cnych czasopismach, a w 1992 roku ukaza\u0142 si\u0119 polsko-niemiecki katalog \u201eJ\u00f3zef Wrona, \u015bwi\u0105tkarz ludowy z Tokarni\u201d, wydany przez Pax Christi w Wiedniu. Powsta\u0142o te\u017c kilka prac magisterskich.<\/p>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 rado\u015bci\u0105 dla rze\u017abiarza by\u0142a jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 wr\u0119czenia osobi\u015bcie ma\u0142ej rze\u017aby \u201eChrystusa na osio\u0142ku\u201d Ojcu \u015awi\u0119temu Janowi Paw\u0142owi II.<\/p>\n
J\u00f3zef Wrona jest cz\u0142onkiem Stowarzyszenia Tw\u00f3rc\u00f3w Ludowych – Oddzia\u0142 Krak\u00f3w. Artysta przez lata wypracowa\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny, indywidualny, niepowtarzalny styl.<\/p>\n
Jest rze\u017abiarzem pracowitym i cz\u0142owiekiem niezwykle skromnym. Sam siebie nazywa \u201ed\u0142ubokiem\u201d. Opr\u00f3cz tworzenia rze\u017ab interesuje si\u0119 histori\u0105 i kultur\u0105 swojej \u201ema\u0142ej ojczyzny\u201d. Jest jej swoistym kronikarzem i archiwist\u0105. J\u00f3zef Wrona posiada bowiem umiej\u0119tno\u015b\u0107 indywidualnej interpretacji historycznych, kulturowych i regionalnych tradycji. Jest tw\u00f3rc\u0105 samodzielnym, wro\u015bni\u0119tym w beskidzki krajobraz, takim, \u201ekt\u00f3ry niezmordowanie pracuje, pilnuj\u0105c i strzeg\u0105c Domu Bo\u017cego\u201d – jak napisa\u0142 w li\u015bcie do ksi\u0119dza Jana Macha Kardyna\u0142 Karol Wojty\u0142a.<\/p>\n
W 2013 roku artysta obchodzi\u0142 70-lecie urodzin i 45-lecie pracy tw\u00f3rczej.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: Muzeum Regionalne w My\u015blenicach<\/p>\n
W dniu 27 czerwca 2015 roku z okazji 50. rocznicy pe\u0142nienia pos\u0142ugi ko\u015bcielnego w parafii Matki Bo\u017cej \u015anie\u017cnej, kardyna\u0142 Stanis\u0142aw Dziwisz, metropolita krakowski odznaczy\u0142 Pana J\u00f3zefa Wron\u0119 z\u0142otym medalem Jana Paw\u0142a II „Zas\u0142u\u017cony dla Archidiecezji Krakowskiej”.<\/p>\n
***<\/p>\n
Wystawa \u201eJedzie Jezus, jedzie…\u201d jest pierwsz\u0105 indywidualn\u0105 i jednocze\u015bnie jubileuszow\u0105 wystaw\u0105 J\u00f3zefa Wrony, prezentowan\u0105 w my\u015blenickim Muzeum. Na ekspozycj\u0119 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 rze\u017aby pochodz\u0105ce z r\u00f3\u017cnego okresu tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Ogl\u0105da\u0107 mo\u017cemy najnowsze jego prace, m. in. zwi\u0105zane z Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej, ale tak\u017ce te wykonane ponad czterdzie\u015bci lat temu. Spo\u015br\u00f3d tych najwcze\u015bniejszych nale\u017cy wskaza\u0107 przede wszystkim rze\u017ab\u0119 naturalnych rozmiar\u00f3w, przedstawiaj\u0105c\u0105 Chrystusa na osio\u0142ku.<\/p>\n
Wystawa \u201eJedzie Jezus, jedzie…\u201d to nie tylko ekspozycja rze\u017ab, to namacalne \u015bwiadectwo cz\u0142owieka oddanego Bogu i ludziom. To wreszcie jedynie wycinek niezwyk\u0142ego, uduchowionego \u015bwiata skromnego artysty, kt\u00f3ry z wielk\u0105 pasj\u0105, od czterdziestu pi\u0119ciu lat wype\u0142nia przestrze\u0144 zapachem drewna, nadaj\u0105c jej sakralnego charakteru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
J\u00f3zef Wrona urodzi\u0142 si\u0119 w 1943 roku w Tokarni. Tam r\u00f3wnie\u017c od 50 lat pracuje jako ko\u015bcielny w rodzinnej parafii. W\u0142a\u015bciwie to rze\u017ab\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 przypadkowo. Jako m\u0142ody ch\u0142opiec ogl\u0105da\u0142 na targach r\u00f3\u017cne wyroby pami\u0105tkarskie z drewna. Postanowi\u0142 sam wykona\u0107 podobne. Pierwsz\u0105 rze\u017ab\u0105, niezbyt jeszcze udan\u0105, by\u0142a g\u0142owa jelenia. P\u00f3\u017aniej wykona\u0142 dok\u0142adny model miejscowego ko\u015bcio\u0142a, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":157,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-159","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=159"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":569,"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/159\/revisions\/569"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/157"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafiatokarnia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}